به كار مى برد ، مى نگاشتند ، حق آن است كه سعدى در اول بوستان گفت : يتيمى كه ناخوانده ابجد درست كتبخانه هفت اقليم شست و يا آنكه حافظ گفت : نگار من كه به مكتب نرفت و خط ننوشت به غمزه مسئله آموز صد مدرس شد چون مدينه و مكه تقريبا در سطح يك دائره نصف النهار قرار گرفتند و اندكى طول مدينه از مكه بيشتر و عرض مدينه نيز قريب چهار درجه بيشتر از عرض مكه است ، رسول الله صلى الله عليه و آله فرمود : ( [ محرابى على الميزاب ] ( كه به استقبال ناودان ايستاد چه قبله مدينه اندكى از جنوب به سوى مغرب منحرف است زيرا كه ناودان كعبه در جانب غربى كعبه است . علامه ابوريحان بيرونى در قانون مسعودى كه مجسطى اسلامى است ، طول مكه را از ساحل اقيانوس غربى 67 درجه و عرض آن را 21 درجه و 20 دقيقه و طول مدينه را 67 درجه و 30 دقيقه و عرض آن را 24 درجه آورده است كه مكه و مدينه در سطح يك دائره نصف النهار قرار گرفته اند و تفاوت كم تر از ربع درجه است . علامه ناصر خسرو علوى در سياحتنامه گويد :